شاید در نگاه اول کودکان بسیار بازیگوش و پرسروصدا به نظر برسند اما در تکتک اعمال و حرکات آنها خلاقیت نهفته است. خلاقیت کودکان مهارتی بسیار مهم بوده و در ارتباط مستقیم با محیط میتواند تقویت و یا تضعیف شود.
وقتی از مهارت صحبت میکنیم منظور ما فرایندی است که برای یادگیری نیاز به تمرین و تکرار دارد. منظور از محیط نیز هر آن چیزی است که اطراف کودک وجود دارد. ارتباط با محیط یک ارتباط دوجانبه است یعنی هم محیط روی کودک اثر میگذارد و هم کودک میتواند روی هرآنچه در اطرافش جریان دارد تأثیر بگذارد. والدین، خواهر و برادر، خانه، مدرسه و تفریحات همگی عواملی هستند که در افزایش خلاقیت نقش مؤثری دارند.
خلاقیت یعنی چه؟
هرگز نباید سخت و پیچیده صحبت کنیم، شبکه دانشگردی قصد دارد یک تعریف ساده از خلاقیت ارائه کند.
خلاقیت عبارت است از توانایی برخورد صحیح با انواع موقعیتها و چالشهای زندگی که والدین، بیشترین نقش را در شکلگیری آن دارند. این مهارت از یک فکر شروع میشود. وقتی موقعیت خاصی پیش میآید، کودک به جستجوگری پرداخته و از خود میپرسد، حال چه کنم؟ سپس بنا به جوابی که در ذهن به خودش میدهد واکنش نشان داده و ممکن است تمام اینها در چند ثانیه روی دهند.
تفکر خلاق به چه معنا است؟
خلاقیت شامل مجموعه افکاری است که در پی موقعیتی خاص روی میدهند و منجر به پاسخ میشوند. تفکر خلاق عبارت است از هنر هدایت افکار و تقویت آنها برای ایجاد بهترین پاسخ با درنظرگرفتن نتایج که حقیقتاً هنر بزرگی مخصوصاً برای کودکان بهحساب میآید. هوش کودکان به آنها این امکان را میدهد تا با تمرین و تکرار، تفکر خلاق را جهت حل مسائل پیش روی به یک عادت تبدیل کنند.
مهارت تفکر خلاق بهخصوص برای کودکانی که امروزه در شهر هوشمند ساکن هستند و از آموزش هوشمند استفاده میکنند میتواند راهگشا باشد.
12 روش کاربردی برای افزایش خلاقیت در کودکان
روشهای بسیار زیادی برای تقویت هوش و همچنین تفکر خلاق در کودکان وجود دارد. این روشها برای والدین، مسئولین پیشدبستانی و دبستانها کاربرد دارند. در این بخش قصد داریم برخی از آنها را نام ببریم:
- والدین عزیز برای فرزند خود وقت صرف کنید
- بگذارید کودکان اشتباه کنند
- کودک را تشویق کنید
- بهتر است برخی از تابوها را در ارتباط با کودک خود بشکنند
- اجازه دهید کودک ریختوپاش کند و همهجا را به هم بریزد
- انجام کارها بهصورت گروهی همراه با دیگر همسالان
- با کودکان رؤیاپردازی کنید و قوه تخیلشان را تقویت کنید
- استفاده زیاد از تلویزیون، کامپیوتر و تلفن همراه ممنوع
- استفاده از خدمات گردشگری آموزشی و یادگیری در طبیعت
- با کودکان بازی کنید ازجمله انواع بازی فکری
- از آنها سؤالات چالشی بپرسید و پاسخشان را بشنوید. سپس آن را تکمیل کنید مثلاً بگویید: اگر اینجوری باشه هم خوبه
- کودک خود را با دیگر کودکان مقایسه نکنید. تحت هیچ شرایطی آنها را قضاوت نکنید.
نظریهی هوش چندگانه در ارتباط با خلاقیت
هوش عبارت است از هرگونه توانایی ذهنی برای استدلال، خلاقیت، حل مسائل، برنامهریزی، تفکر انتزاعی، یادگیری ضمنی، کاربرد زبان، یادگیری محیطی و غیره. نظریات متعددی در طول تاریخ در مورد هوش مطرح شدهاند که مهمترین آنها نظریه هوش چندگانه گاردنر است. نظریه هوش چندگانه نخستینبار توسط هوارد گاردنر (Howard Earl Gardner) روانشناس رشد و استاد دانشگاه هاروارد مطرح شد.
7 نوع هوش انسان
گاردنر معتقد بود که هر انسان از 7 نوع هوش برخوردار است. این هوشها عبارتاند از:
- کلامی – زبانی: خلاقیت در استفاده از زبان برای انتقال پیام از راه گفتار و نوشتار. شعرا و نویسندهها
- منطقی – ریاضی: قدرت تفکر کمّی، استفاده از اعداد و الگوهای منطقی. دانشمندان و ریاضیدانان
- بصری – فضایی: تجسم اشیا، خلاقیت در تصویرسازی ذهنی. مهندسان، هنرمندان و معماران.
- موسیقایی – ریتم: درک و خلاقیت در الگوهای صوتی و بیان احساسات با موسیقی. موسیقیدانان.
- بدنی – حرکتی: کنترل حرکات بدن. ورزشکاران و افراد علاقهمند به رقص.
- میانفردی: خلاقیت و مهارت در ارتباطات اجتماعی. فروشندهها و سیاستمداران.
- درونفردی: اندیشیدن و شناخت به خود، نوعی حالت درونی. فیلسوفها، عرفا و غیره.
جمعبندی
امروزه با گسترش تکنولوژی و هوشمندسازی مدارس، بروز خلاقیت در کودکان با چالش روبهرو شده است. کودکان برای حل مسائل خود به گوگل مراجعه میکنند و با یک جستوجوی ساده به پاسخ میرسند. درصورتیکه اگر بتوانند کمی فکر کنند امکان دارد راهکاری بهتر کشف کنند. روند روبهرشد تکنولوژی در کنار تمامی محاسنی که برای زندگی بهتر دارد، ممکن است در صورت استفادهی نادرست جلوی توسعه فردی را بگیرد. پس باید به فکر پرورش هرچه بیشتر خلاقیت و تقویت انواع هوش در کودکان باشیم.
