امروزه شاهد آن هستیم که همهچیز به سمت هوشمند شدن میرود؛ از ماشینهای هوشمند گرفته تا ساعت، تلفن و غیره. در همین راستای هوشمندسازی، جنبشی جهانی به وجود آمده که در آن شهرها به سمت هوشمند شدن حرکت میکنند تا زندگی کارآمدتر و پایدارتری را به وجود آورند. اهمیت این موضوع در اینجا معنی پیدا میکند که با توجه به ماهیت مقطعی سفر و گردشگری، یک شهر هوشمند میتواند به ایجاد و تداوم گردشگری هوشمند کمک کند.
گردشگری هوشمند به چه معناست؟
در یک شهر هوشمند و گردشگری آن، دادههای مربوط به شرایط فیزیکی در خیابانها، ساختمانها (زیرساختهای فیزیکی)، منابع سازمانی و روابط اجتماعی را با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، جمعآوری و پردازش میکنند. این به معنای تعبیه حسگرها و سایر فناوریها در سراسر مکانها برای نظارت و جمعآوری دادهها است.درواقع، این دادهها از آب و ترافیک گرفته تا مصرف انرژی را شامل میشوند. پسازآن، دادههای جمعآوری و پردازششده از طریق فناوریهای نوین، در اختیار گردشگران قرار میگیرند تا تجربیات جدید و متفاوت از گردشگری را برای آنها به ارمغان آورند.
همچنین، در گردشگری هوشمند، فناوریهای نوین از اهمیت زیادی برخوردار هستند. چراکه استفاده از این فناوریها میتواند خدمات ارائهشده را بهصورت منسجم و یکپارچه در اختیار گردشگر قرار دهد. علاوه بر این، گردشگری الکترونیکی باعث ایجاد رقابت بین یک مقصد با دیگر مقصدهای گردشگری میشود. در همین راستا، بسیاری از کشورها ازجمله ژاپن، کره جنوبی، ایتالیا و اسپانیا در جهت هوشمند سازی گردشگری فعالیت خود را بهصورت جدی آغاز کردهاند.
آیا باید خود را برای زندگی در شهرهای هوشمند آماده کنیم؟
رویکرد شهر هوشمند از جدیدترین و بهترین تکنولوژی برای ارائه خدمات مختلف، در تمام نقاط شهر استفاده میکند. برای گردشگر، ساکن، صاحب کسبوکار و یا حتی سرمایهگذار، مقصدی مهم و باارزش است که کاملاً از همه لحاظ ایده آل باشد. درنتیجه، زندگی و تجارت در مکانی که مناسب و باکیفیت برای بازدید است جریان بیشتری پیدا خواهد کرد. گردشگری نوین و هوشمند نیز همین هدف را دنبال میکند.
یکی دیگر از ابعاد مهم توسعه گردشگری هوشمند این است که وقتی یک مقصد، رویکرد شهر هوشمند را دنبال میکند، فرصتهای تجاری جدید بهویژه در سفر و گردشگری پدیدار میشوند. هتلها، رستورانها، حملونقل مرتبط با مقاصد گردشگری و جاذبهها همگی از افزایش کیفیت زندگی در سراسر مقصد بهره میبرند. درواقع، این شبیه به تئوری پنجره شکسته است: “شکستن پنجره در ساختمان بینظمی بیشتری را به وجود میآورد، درحالیکه تعمیر پنجره اثری معکوس را به همراه دارد”. به این معنی که، اغلب بازدیدکنندگان به مکانی جذب میشوند که کیفیت بالایی دارد.
با توجه به مزیتهای گفتهشده درباره گردشگری هوشمند و اهمیت آن در کیفیت زندگی افراد و رونق کسبوکار، باید انتظار هوشمند شدن شهرها را داشته باشیم. بنابراین، با توجه به سرعت پیشرفت فناوری در زندگی افراد، باید خود را برای مجهز شدن و پذیرش زندگی در شهرهای هوشمند آماده کنیم.
گردشگری هوشمند در ایران به چه صورت است؟
صنعت گردشگری بهعنوان مهمترین و اصلیترین منبع درآمد و ایجاد فرصتهای شغلی برای هر کشور شناخته میشود. بیدلیل نیست که این صنعت را، راهی مؤثر برای توسعه و پیشرفت میدانند. مسلماً هر چه تعداد گردشگران بیشتری به کشور وارد شوند، رونق اقتصادی نیز بهواسطه آنها بهتر و پررنگتر خواهد شد.
مدرنیزه شدن صنعت گردشگری، امروزه بهسرعت در حال پیشرفت و گسترش است. این نشاندهنده آیندهای روشن برای توریسم و گردشگری و همچنین ایجاد فرصتهای طلایی برای مسئولین این صنعت میباشد. درواقع، هدف از هوشمندسازی گردشگری ایجاد رقابت بین مقصدها، بالا بردن کارآیی مدیریت منابع و ایجاد پایداری در صنعت گردشگری از طریق فناوریهای نوین است.
گردشگری هوشمند در ایران نیز در ابتدای راه است. متأسفانه وجود برخی قوانین در این حوزه سببشده تا فعالان گردشگری برای پیشبرد روند توسعه گردشگری هوشمند با مشکلاتی مواجه شوند. اغلب این فعالان بر این مسئله واقفاند که صنعت گردشگری هنوز هم در اولویت برای رونق اقتصاد کشور، قرار نگرفته است. بااینوجود، در حال حاضر اهمیت گردشگری نوین تا حدودی برای مسئولین روشن شده و مسائل مختلفی در این راستا در دست کار قرار گرفته است؛ ولی هنوز در ابتدای راه هستیم.
برخی مؤسسات، همانند شبکه دانشگردی با بهرهگیری از روشهای بهروز دنیا اقدام به آموزش کردهاند تا بستری مناسب برای ارتقاء ارتباطات و گردشگری بهوجود آورد.
4 عنصر از اکوسیستم گردشگری هوشمند
طرحهای مختلفی برای شکلگیری اکوسیستم گردشگری هوشمند استفاده میشود که میتوان از طریق آموزشهای تخصصی شبکه دانشگردی آن را به شکل اصولی فراگرفت. بااینحال، 4 عنصر اصلی آن عبارتاند از:
1-فناوری دیجیتال
اصلیترین اجزای گردشگری هوشمند، فناوری دیجیتال است. با استفاده از این سیستم، دادهها و اطلاعاتی که از طریق برنامههای کاربردی به دست میآید، یک شبکه ارتباطی را به وجود میآورد. سپس نوبت به اینترنت اشیاء میرسد.
در یک شهر هوشمند با زیرساخت فیزیکی، جریان داده بین اشیاء از طریق حسگرهای تعبیهشده در نقاط مشخص شهر، برای گردشگر فراهم میشود. بنابراین بازدیدکننده با استفاده از تلفن همراه خود میتواند تمامی اطلاعات لازم را بهسرعت دریافت نماید.
2-مصرفکننده
وقتی از صنعت گردشگری جدید سخن به میان میآید؛ یک بازدیدکننده جدید هم در کنار آن وجود خواهد داشت. مسلماً توریستی که به شهرهای هوشمند سفر میکند؛ تبلیغکننده آن مقصد خواهد بود. این گردشگران جدید و باهوش، تجربیات خود را با داشتن دانش کامل از فناوریهای جدید، آگاهی از پایداری و مسئولیت در قبال مکانهایی که بازدید میکنند؛ به وجود میآورند. بنابراین با ایجاد یک محیط تعاملی، موجب رونق گردشگری خواهند شد.
3-کسبوکار
کسبوکارها در گردشگری هوشمند پایدار میتوانند با بهرهگیری از دادههایی که با دستگاههای کاربردی مختلف به دست میآیند، توصیههای شخصیسازیشده را به کاربران ارائه دهند. بهاینترتیب شرکتها رقابت تجاری را تقویت کرده و کارآیی را افزایش میدهند. برای مثال، هتلها با تجزیهوتحلیل پروازها به لحاظ لغو یا تأخیر، میتوانند از طریق تبلیغات موبایل برای مشتریان خود، باعث تحول مثبت در رزرو اتاقها شده و گردشگری هوشمند را رونق میبخشند.
4-مقصد
مقاصد گردشگری هوشمند بهعنوان عنصر اصلی این اکوسیستم، مکانهایی هستند که با اطلاعات جدید مجهز شده و فناوریهای نوین را برای بهبود تجربیات گردشگران ارائه کردهاند. احترام به طبیعت، مبارزه با تغییرات اقلیمی، ارائه تجربیات جدید گردشگری ازجمله ویژگیهای اصلی مقاصد گردشگری هوشمند است.
جمعبندی
فناوریهای هوشمند عصر جدیدی را در همه بخشها از کشاورزی گرفته تا آموزش، سرگرمی و نساجی آغاز کردهاند. البته هوشمندسازی بخش گردشگری را نیز به بُعد جدیدی کشانده است. در همین راستا، عنوان گردشگری هوشمند توانسته تحولی جدی و مثبت، در این صنعت به وجود آورده که با پیادهسازی آن میتوان رونق اقتصادی ایجاد کرد.
